Απειλείται η Δημοκρατία στην Ελλάδα;

Ο Βαρουφακης ειχε προβλεψει εγκαιρα τις εξελιξεις... 

Όλες οι φορές που ο ΣΥΡΙΖΑ μας ανάγκασε να προβληματιστούμε

Η σύντομη απάντηση είναι, όχι. Τουλάχιστον αν ως απειλή εννοούμε μια στρατιωτική δικτατορία, παλαιού τύπου. Μήπως όμως είναι πολλές οι παραφωνίες, μέσα σε λίγους μήνες «αριστερής και προοδευτικής» διακυβέρνησης;

Για αρχή η -συνεχιζόμενη- προσπάθεια εγκαθίδρυσης κομματικού και οικογενειακού κράτους. Παντού διορίζονται με αναξιοκρατικές διαδικασίες κομματικά στελέχη, αποτυχόντες πολιτευτές, συγγενείς και ερωτικοί σύντροφοι. Εδώ και ένα χρόνο, βρίσκεται σε εξέλιξη μια απροκάλυπτη και άνευ προηγούμενου, διαδικασία «κατάληψης του κράτους» και χρησιμοποίησης του αποκλειστικά για κομματικούς και οικογενειακούς σκοπούς.

1 φωτογραφια, 2 άνθρωποι, 6 διορισμένοι συγγενεις.

Ύστερα είναι η επαναλειτουργία της ΕΡΤ όχι ως δημόσιας και ανεξάρτητη τηλεόρασης, αλλά ως κομματικού φερέφωνου που πότε κονταίνει(!) τους αντιπάλους και πότε στοχοποιεί δημοσιογράφους μη αρεστούς στο κόμμα.

Έπειτα εκείνο το επαίσχυντο δημοψήφισμα της μίας εβδομάδας! Χωρίς διακύβευμα, χωρίς διαβούλευση και με «πειραγμένο» ψηφοδέλτιο. Και ένα αποτέλεσμα που πετάχτηκε στα σκουπίδια την επόμενη ημέρα το πρωί! Διαδικασία που στο σύνολο της άνοιξε πληγές στη δημοκρατία.

Ψηφοδέλτιο υποδειγμα που θα ζηλευε καθε χωρα

Ψηφοδέλτιο υποδειγμα που θα ζηλευε καθε χωρα

Μετά είχαμε εκείνα τα σχέδια, που αποκαλύπτονται και ομολόγησε -και- ο Γιάννης Βαρουφάκης, για χρεοκοπία, έξοδο από το ευρώ, επιδρομή στο Νομισματοκοπείο και έκδοση νέου νομίσματος. Σχέδια που αναβλήθηκαν την τελευταία στιγμή, χάρη -και- στη σθεναρή θεσμική αντίδραση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος. Η κυβέρνηση όμως στο σύνολό της, φλέρταρε ανοιχτά με την εκτροπή.

Update: Σαν να μην ήταν ήδη αρκετά τρομακτικά τα παραπάνω, πλέον έχουμε και την παραδοχή της πρώην προέδρου της Βουλήςότι τις ημέρες μετά το δημοψήφισμα, στο Μαξίμου γίνονταν συζητήσεις περί δικτατορίας! 

Ποιος ξεχνάει επίσης εκείνη την περίεργη δήλωση του ακροδεξιού υπουργού Άμυνας -παρουσία του πρωθυπουργού- ότι «οι ένοπλες δυνάμεις διασφαλίζουν τη σταθερότητα στο εσωτερικό της χώρας»; Ποιος δημοκρατικός πολίτης δεν ανατρίχιασε στο άκουσμα αυτής της φράσης; 

Ακολούθησαν οι αποκαλύψεις ότι κυβερνητικά στελέχη συνδιαλέγονταν με τρομοκράτες και ότι ο πρωθυπουργός ήταν ενήμερος αλλά αδιαφόρησε. Η συμπάθεια βέβαια, στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ για την τρομοκρατία είναι γνωστή εδώ και χρόνια. Είναι όμως άλλο πράγμα η κακώς εννοούμενη αλληλεγγύη και η ανοχή στην παραβατικότητα (Μπαλαούρας) και άλλο η συνεργασία με τρομοκράτες, επί νομοθετικών πρωτοβουλιών της κυβέρνησης. Πολλώ δε όταν η συζήτηση γινόταν με τα ίδια άτομα, που απειλούσαν τη ζωή του τότε υπουργού δημόσιας τάξης.

Τέλος -αν και σίγουρα κάτι ξεχνάω- έχουμε την πρόθεση του σκιώδη πρωθυπουργού κ. Παππά, να ελέγξει προσωπικά τις άδειες των τηλεοπτικών σταθμών, φέρνοντας ένα αντισυνταγματικό νομοσχέδιο που θα εκπέσει στα εθνικά και ευρωπαϊκά δικαστήρια. Το γνωρίζουν αυτό, αλλά πιστεύουν ότι μέχρι τότε θα έχουν προλάβει να κάνουν τη δουλειά τους.

Μετά από αυτά η απαγόρευση των συγκεντρώσεων, για μία ολόκληρη μέρα στην Αθήνα -καίτοι αντισυνταγματική-  είναι μάλλον πταίσμα.

Όλα αυτά δείχνουν μια ιδιοκτησιακή αντίληψη για το κράτος. Η κυβέρνηση πολιτεύεται σαν να πρόκειται να κυβερνάει εσαεί και να μην υπάρχει κανείς για την ελέγξει. Αναμφίβολα αυτό θα επιθυμούσαν, αλλά όπως γνωρίζουμε, στις δημοκρατίες οι κυβερνήσεις εναλλάσσονται. Ενίοτε δε πολύ συχνά, όπως συμβαίνει τελευταία στην Ελλάδα.

Η δημοκρατία αν και δεν απειλείται με κατάλυση, έχει περάσει και καλύτερες εποχές. Η προσήλωση στη νομιμότητα και ο σεβασμός στις δημοκρατικές διαδικασίες, σίγουρα δεν είναι από τα δυνατά σημεία αυτής της κυβέρνησης. Αν δεν έχουν όμως σκοπό να εγκαθιδρύσουν δικτατορία, πως εξηγείται αυτή η τάση προς τον ολοκληρωτισμό;

Ίσως πρέπει να ψάξουμε λίγο πιο παλιά για απαντήσεις. Όταν έχεις γαλουχηθεί στη κομμουνιστογενή αριστερά, τα ιδεώδη σου δεν μπορούν να χαρακτηριστούν αυστηρά δημοκρατικά. Αν οι χώρες πρότυπο είναι η Σοβιετική Ένωση, η Ρωσία του Πούτιν και η Βενεζουέλα, ίσως δεν είναι εύκολο να λειτουργήσεις με τους κανόνες τις αστικής δημοκρατίας. Εξάλλου στην εξουσία βρέθηκαν κάνοντας αντάρτικο στους δρόμους, εκβιάζοντας συνειδήσεις, λασπολογώντας, λοιδορώντας και προπηλακίζοντας τους πολιτικούς αντιπάλους. 

Είναι ίσως άδικο να ζητούμε ηθικές αρχές από αυτούς τους ανθρώπους. Αν όμως αυτοί είναι ότι είναι, δεν σημαίνει ότι πρέπει να αφεθούν να πολιτεύονται όπως νομίζουν. Το να ζεις σε μία δημοκρατία εκτός από τύχη, είναι -και- ευθύνη και προϋποθέτει διαρκή επαγρύπνηση. Κανείς πολίτης δεν δικαιούται να εφησυχάζει ακόμα και σε ήσυχες εποχές, πολλώ δε τώρα. 

Ίσως να ακούγεται υπερβολικός ο φόβος της αποσταθεροποίησης, αλλά το ίδιο θα μπορούσαμε να πούμε και για όλα όσα ζήσαμε μέσα στο 2015! Ότι δεν γίνονται. Οι εκτροπές δεν συμβαίνουν ένα ξημέρωμα, αλλά ζυμώνονται για χρόνια σε χώρες σε κρίση όπως η Ελλάδα. Και στην Ελλάδα έχουν γίνει πάρα πολλά μέσα σε ένα χρόνο.

Εκτροπή επίσης δεν είναι μόνο η δικτατορία αλλά και η περιστολή δικαιωμάτων και ελευθεριών. Στον ΣΥΡΙΖΑ έχουν αποδείξει ότι μεταξύ του κόμματος και της νομιμότητας, δεν θα διστάσουν να επιλέξουν το κόμμα.

Όλοι πρέπει να επαγρυπνούμε, οι πολίτες, τα πολιτικά κόμματα και η δικαιοσύνη -που δείχνει να βρίσκεται εν υπνώση. Η δημοκρατία δεν είναι εύκολη ούτε χαρίζεται, οφείλουμε να την υπερασπιστούμε. 

Υπάρχει Ποτάμι μετά τον Κυριάκο;

Η εκλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη στην ηγεσία της ΝΔ, σίγουρα αποτέλεσε έκπληξη για τα κόμματα του κέντρου. Κυρίως επειδή δεν κατόρθωσαν να αναγνωρίσουν, όλoυς αυτούς τους μήνες, τη κινητικότητα στο φιλοευρωπαϊκό χώρο και τη δυναμική που αναπτύχθηκε με αφετηρία το «Μένουμε Ευρώπη». Κεντρώοι και δεξιοί ανακάλυψαν τότε, ότι αυτά που τους ενώνουν είναι περισσότερα από αυτά που τους χωρίζουν και ότι μπροστά στην -ακόμα υπαρκτή- απειλή της ολοκληρωτικής καταστροφής, οι ιδεολογίες είναι πολυτέλειες. Αυτό που προέχει είναι σωτηρία της πατρίδας.

Αν ο Κυριάκος μπορεί να την εξασφαλίσει, στηρίζοντας ταυτόχρονα, την μεταρρυθμιστική ατζέντα, τότε ο κεντρώος ψηφοφόρος θα τον εμπιστευτεί με χαρά και θα γραφτεί -ελαφρά τη καρδία- στην Νέα Δημοκρατία για να τον ψηφίσει. Ακόμα και αν διαφωνεί με ένα μέρος της πολιτικής του και το κόμμα του παραμένει αποκρουστικό. Όταν οι ζωές μας καταστρέφονται, μια συμφωνία στο 60%-70% των ζητημάτων, φτάνει και περισσεύει.

Κυριάκος και Ποτάμι.jpg

Το κέντρο ζει! 

Οι πρώτες αντιδράσεις στο κέντρο μετά την εκλογή Μητσοτάκη, ήταν μάλλον αμήχανες, αλλά αυτό είναι δευτερεύον. Το σημαντικό είναι ότι υπήρξαν και αυτή ήταν η πραγματική έκπληξη! Μέχρι πρότινος τα κόμματα του χώρου έδειχναν να έχουν αποδεχτεί ότι η μοίρα και η συγκυρία τα έχει φέρει στη θέση των «μικρών» και των παρατηρητών. Υπό αυτό το πρίσμα, η εκλογή του Κυριάκου ήταν ότι καλύτερο τους συνέβη τελευταία. Πολλώ δε που τα πράγματα δεν είναι τόσο άσχημα όσο δείχνουν...

Αναμφίβολα ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει το momentum, κάτι που φαίνεται και στις πρώτες δημοσκοπήσεις. Είναι ένας σύγχρονος μετριοπαθής πολιτικός, με φιλελεύθερες απόψεις και ηγετικές ικανότητες. Αν αποδειχτεί συνεπής στις δεσμεύσεις του και πιστός στις μεταρρυθμίσεις, είναι βέβαιο ότι πολλοί φιλελεύθεροι και κεντρώοι ψηφοφόροι θα τον προτιμήσουν στις επόμενες εκλογές. Όμως αυτό έγινε και το Σεπτέμβριο, για το χατίρι του -πολύ λιγότερο ελκυστικού- Βαγγέλη Μεϊμαράκη! Ο κεντρώος χώρος έχει ήδη περάσει τη σχετική δοκιμασία και δεν έχει κάτι καινούργιο να φοβάται.

Και γιατί να την φοβηθεί όταν :
1. Ο Κυριάκος έχει πολύ δρόμο έως ότου δικαιώσει τις -μάλλον υπερβολικές- προσδοκίες       που έχουν επενδυθεί σε αυτόν.
2. Η κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ τους επόμενους μήνες, ανοίγει εκ νέου το πολιτικό παιχνίδι.

Για το δεύτερο κανείς δεν έχει αμφιβολίες πια. Ο ΣΥΡΙΖΑ καταρρέει και στην Κουμουνδούρου το γνωρίζουν. Πλέον το μόνο που κάνουν είναι διαχείριση ζημιάς! Δεν κυβερνούν επ ωφελεία των πολιτών, αλλά για να περιορίσουν τις απώλειες και να παραμείνουν «μεγάλο κόμμα» την επόμενη μέρα.

Έχουν επιλέξει συνειδητά να ευνοήσουν και να υπερασπιστούν μέχρις εσχάτων ένα 15%-20% του εκλογικού σώματος, αδιαφορώντας και πλήττοντας όλους τους υπόλοιπους. Διορίζουν σαν μην υπάρχει αύριο για να ελέγξουν το κράτος και αφήνουν ανέγγιχτες συντεχνίες και κοινωνικές ομάδες που προσδοκούν να αποτελέσουν την νέα και συμπαγή, εκλογική τους βάση.

Αυτή όμως η φαιδρή πολιτική, αφήνει εκτός ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων τους, που νιώθουν προδομένοι και απογοητευμένοι από την αποτυχία και την εγκληματική πολιτική που ακολουθούν. Μετριοπαθείς κεντρώοι ψηφοφόροι που στη μεγάλη πλειονότητα ψήφιζαν ΠΑΣΟΚ τα προηγούμενα χρόνια και στήριξαν τον ΣΥΡΙΖΑ με την -φρούδα- ελπίδα ότι όλα θα γίνουν όπως παλιά. 

Το Ποτάμι 

Ιδού λοιπόν «πεδίον δόξης λαμπρόν», για όποιο κόμμα έχει να πει κάτι σε αυτό το ακροατήριο. Σε αυτό το πλαίσιο η εκλογή του Κυριάκου μπορεί να λειτουργήσει απελευθερωτικά για το Ποτάμι...
Ναι, με το καλημέρα δείχνει να χάνει το 30% τις εκλογικής του δύναμης. Είναι βέβαιο επίσης ότι θα χάσει και στελέχη. Το πλήγμα είναι μεγάλο, αλλά την ίδια στιγμή απελευθερώνει το κόμμα από την υποχρέωση να κοιτάζει -και- προς τα δεξιά. Ο χώρος που του μένει -και πρέπει- να κινηθεί είναι ο κεντρώος προοδευτικός μεταρρυθμιστικός χώρος. Έχει πια την ευκαιρία να αναδείξει την προοδευτική-μεταρρυθμιστική του ατζέντα, χωρίς την έγνοια να τηρεί ισορροπίες. Μετά την καταστροφή που έφερε η συμμαχία αριστεράς-ακροδεξιάς, οι πολίτες αρχίζουν να συνειδητοποιούν την αναγκαιότητα των αλλαγών. Τα τελευταία χρόνια, κανένα άλλο κόμμα δεν έθεσε το ζήτημα των μεταρρυθμίσεων με μεγαλύτερη επιμονή και προσήλωση από το Ποτάμι.

Είναι σίγουρα δύσκολη η διαχείριση της πιθανολογούμενης απώλειας της φιλελεύθερης πτέρυγας, όμως δεν υπάρχει καιρός για συναισθηματισμούς. Πολλώ δε όταν υπάρχει εκεί έξω ένα 20% του εκλογικού σώματος, που πριν μπει στο παραβάν, θα ρίξει οπωσδήποτε μια ματιά στο Ποτάμι.

Προϋπόθεση βέβαια, είναι ότι το Ποτάμι θα τα κάνει όλα σωστά από εδώ και πέρα. Δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για λάθη, πειραματισμούς και ημίμετρα. Ή αλλάζουμε το κόμμα και κάνουμε όσα δεν κάναμε τα προηγούμενα δύο χρόνια, η πορευόμαστε προς αργό θάνατό. Το συνέδριο είναι μια καλή αφετηρία. Η αναβολή του ήταν λάθος, καθώς το κόμμα έχει περιπέσει σε απραξία, αλλά αυτή την στιγμή μοιάζει να έρχεται στην κατάλληλη στιγμή και όποιες σκέψεις για αναβολή, είναι, πέρα για πέρα, εσφαλμένες.

Στο συνέδριο και στο διάστημα μέχρι τότε, θα έχουμε και την ευκαιρία να συζητήσουμε και την πιθανότητα συνεργασίας με άλλα κόμματα. Όχι όμως με τσαπατσούλικες διαδικασίες σαν αυτές που προτείνονται, αλλά στη βάση συγκεκριμένων πολιτικών στα σημαντικά ζητήματα. Για παράδειγμα, τη μεταρρύθμιση στη δημόσια διοίκηση και το γκρέμισμα του πελατειακού κράτους, την άρση της μονιμότητας των δημοσιών υπαλλήλων, το χωρισμό εκκλησίας-κράτους, την παιδεία, κ.α.

Και αν συμφωνήσουμε στο μείγμα της πολιτικής, θα βρούμε και τα πρόσωπα, που την εκφράζουν καλύτερα... 

Γιατί δεν έχουμε startups στην Ελλάδα (και ούτε θα αποκτήσουμε σύντομα)

startup-people.jpg

Μια αγαπημένη -και ταλαιπωρημένη- λέξη στα χρόνια της κρίσης, είναι οι STARTUPS. Aυτές οι «μαγικές» επιχειρήσεις, που ανθούν σε όλον τον κόσμο και οδηγούν την τεχνολογική και διαδικτυακή επανάσταση. Πρωταρχικό σκοπό έχουν τη καινοτομία και τη ταχύτατη μεγέθυνση και δευτερευόντως την κερδοφορία. Αναπτύσσονται από μικρές και ευέλικτες ομάδες, έχουν 20άρηδες και 30άρηδες ιδρυτές και είναι συνεχώς στα πρωτοσέλιδα με εκπληκτικά προϊόντα, εμπνευσμένα success stories και ιλιγγιώδη ποσά που επενδύονται σε αυτές. 

Λοιπόν τέτοιες στην Ελλάδα, δεν έχουμε! Αυτές που αξίζει να μετρήσει κανείς και έχουν λάβει κάποια χρηματοδότηση δεν είναι περισσότερες από 100, αριθμός αστείος μπροστά στις 3000-4000 του Ισραήλ η ακόμα και τις 400-500 της Ρουμανίας.

Για τις startups μιλάνε συχνά και οι πολιτικοί όμως είναι αμφίβολο αν γνωρίζουν για τι πράγμα μιλάνε, ούτε για το τι πρέπει να γίνει για να δούμε μια αντίστοιχη έκρηξη δημιουργικότητας στην Ελλάδα. Ο πρωθυπουργός για παράδειγμα. Στο πρώτο vτιμπέιτ προεκλογικά και είπε ότι «θέλουμε startups» ενώ -ένα χρόνο τώρα- η κυβέρνησή του, κάνει ότι μπορεί για να καταστρέψει την επιχειρηματικότητα! Αντικίνητρα για επενδύσεις (capital controls, υπερφορολόγηση, γραφειοκρατία) και αντιμεταρρύθμιση στη εκπαίδευση.

Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι όσες νεοφυείς επιχειρήσεις υπάρχουν, το έχουν καταφέρει παρά το ό,τι βρίσκονται στην Ελλάδα και σχεδόν ποτέ, χάρη σε αυτό!

startups.jpg

Ακόμα όμως και αν στην θέση των ιδεοληπτικών και άσχετων που κυβερνούν βρισκόταν μια κυβέρνηση που κατανοούσε το ζήτημα και είχε ειλικρινή βούληση να βοηθήσει την ίδρυση νεοφυών επιχειρήσεων, είναι αμφίβολο αν θα κατάφερνε κάτι αξιοσημείωτο στο κοντινό μέλλον. Βλέπετε το θεσμικό και φορολογικό πλαίσιο, όσο σημαντικό και αν είναι, δεν είναι το μείζον στην περίπτωσή μας! Μια σειρά μεταρρυθμίσεων και κινήτρων θα βοηθούσε αλλά μάλλον δεν αρκεί.

Το πρόβλημά στην Ελλάδα έχει διαφορετική φύση και είναι η ολοκληρωτική έλλειψη επιχειρηματικής κουλτούρας. Για δεκαετίες το ιδεατό επάγγελμα για κάθε νέο ήταν μια καλοπληρωμένη θέση στο δημόσιο! Μια θέση αργομισθίας κατά προτίμηση και χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις. Όλοι οι Έλληνες που είναι σήμερα πάνω από 25 χρονών, με αυτό το «ιδανικό» μεγάλωσαν ενώ και το εκπαιδευτικό σύστημα, για αυτό το σκοπό τους προετοίμαζε.  Για να τους κάνει εργαζόμενους στο κράτος-πατερούλη που φρόντιζε για όλους.

Δείτε για παράδειγμα τα πανεπιστήμια. Έχουμε άπειρα τμήματα που μόνο λόγο ύπαρξης έχουν να μορφώσουν δημοσίους υπαλλήλους χωρίς καμία επαφή με την πραγματική οικονομία. Διαβάζεις προγράμματα σπουδών -ακόμα και οικονομικών σχολών- και σοκάρεσαι από την ανυπαρξία οράματος. Καμία προσπάθεια να εμπνεύσουν, καμία πρόθεση να αναδείξουν τη δημιουργικότητα.

Και οι νέοι τι έκαναν για αυτό;

Οι νέοι των δυο τελευταίων -προ κρίσης- δεκαετιών, είναι οι πιο συμβιβασμένες γενιές που γνώρισε η χώρα. Τα χρόνια της επίπλαστης ευμάρειας των δανεικών τους αποχαύνωσαν και ο εφησυχασμός ήταν πλήρης. Δεν υπήρχε λόγος για αναζήτηση και δημιουργία. Το κράτος θα φρόντιζε για όλα.

Και όταν το κράτος -αναπόφευκτα- κατέρρευσε, η ματαίωση των προσδοκιών έγινε διαμαρτυρία και όχι καινοτομία, οργή και όχι έμπνευση, καταστροφή και όχι δημιουργία τυφλή πίστη σε αμοραλιστές σωτήρες και όχι όραμα για αναγέννηση.

Έτσι ακόμα και αν τα κάνουμε όλα σωστά από εδώ και πέρα δεν πρέπει να προσδοκούμε κάτι αξιοσημείωτο για καιρό! Οι επιτυχίες κάποιων λίγων τρελών θα είναι οι εξαιρέσεις που θα εμφανίζονταν έτσι και αλλιώς, ότι και αν συνέβαινε στη χώρα. Αν όμως θέλουμε πραγματικά να αλλάξουμε την τύχη μας μακροπρόθεσμα, πρέπει να πάρουμε την ιστορία από την αρχή και να δούμε πως θα κάνουμε τους νέους οραματιστές και δημιουργικούς.

Βέβαια όσο βρίσκεται στην εξουσία αυτή η εθνικά επιζήμια κυβέρνηση, όλα αυτά είναι ψηλά γράμματα. Τα μέλη της είναι και αυτά σαν τους ψηφοφόρους της. Δεν καταλαβαίνουν την επιχειρηματικότητα, δεν την διδάχθηκαν ποτέ στις κομματικές οργανώσεις και δεν θα κάνουν τίποτα για να την ευνοήσουν. 

startup-info.jpg

Γιατί χρειαζόμαστε στρατό και γιατί πρέπει(;) να πάνε και οι γυναίκες

Όπως συνήθως συμβαίνει στην Ελλάδα, τα ζητήματα που προκύπτουν τα προσεγγίζουμε πρώτα με υπερβολές και κραυγές και έπειτα με ψυχραιμία και λογική (και αυτό όχι πάντα). Εδώ προσπαθώ να κωδικοποιήσω λίγο το θέμα.

Γιατί χρειαζόμαστε στρατό

Το πρώτο που πρέπει να κατανοήσουμε είναι ότι ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ ισχυρό στρατό. Ο στρατός είναι το σημαντικότερο διπλωματικό χαρτί ενός κράτους. Τον χρειαζόμαστε όχι για να πολεμήσουμε με αυτόν, αλλά για να τον χρησιμοποιήσουμε αποτρεπτικά ώστε και τη μάχη να αποφύγουμε και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα να διατηρήσουμε σε γη, ουρανό και θάλασσα. Αφού βέβαια συμφωνήσουμε ότι όλα αυτά έχουν σύνορα... 

Να καταργηθεί η θητεία;

Η συζήτηση για ενδεχόμενη κατάργηση της στρατιωτικής θητείας και αντικατάστασή της με έναν «μικρό και ευέλικτο» επαγγελματικό στρατό, θα είχε ενδιαφέρον να γίνει στο Βέλγιο ή το Λουξεμβούργο. Όταν συνορεύεις με την Ολλανδία ή τη Γαλλία, ο στρατός σίγουρα μοιάζει λιγότερο αναγκαίος. Ακόμα και εκεί βέβαια, μετά τις επιθέσεις στο Παρίσι τα πράγματα έχουν γίνει λίγο πιο περίπλοκα.

Όταν όμως συνορεύεις με την Τουρκία, είναι μάλλον αφέλεια να πιστεύεις το ίδιο. Είσαι δε διπλά αφελής, αν πιστεύεις ότι η τουρκική επιθετικότητα θα αναχαιτιστεί από τους διεθνείς οργανισμούς, τα διεθνή δικαστήρια και την Ευρωπαϊκή Ένωση -τουλάχιστον με την παρούσα μορφή της. Δεν μπορούν να το κάνουν.

Έχουν σίγουρα ενδιαφέρον οι αντιμιλιταριστικές απόψεις, αλλά δυστυχώς είναι ανεδαφικές στην σημερινή πραγματικότητα. Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια άλλων χωρών. Μάλλον για αύξηση του χρόνου της στρατιωτικής θητείας πρέπει να μιλάμε και όχι για κατάργηση.

Έχουμε τον στρατό που χρειαζόμαστε; 

Για να έχουμε λοιπόν, έναν αποτελεσματικό στρατό, αναγκαίο για την υπεράσπιση τουν εθνικού συμφέροντος, πρέπει να συνυπάρχουν τρεις -κυρίως- προϋποθέσεις. Ικανός αριθμός στρατεύσιμων, σύγχρονος πολεμικός εξοπλισμός και καλή οργάνωση και εκπαίδευση.

Τι από αυτά έχουμε στην Ελλάδα και κυρίως, τι έχουμε σε σύγκριση με την Τουρκία που είναι ο βασικός μας αντίπαλος και η μόνη χώρα με την οποία ενδέχεται να εμπλακούμε στρατιωτικά στο ορατό μέλλον; 

Ας δούμε λίγους αριθμούς:

Το 1975, ο πληθυσμός της Ελλάδας ήταν 9 εκ έναντι 49 εκ της Τουρκίας. Το 2015 είναι 11 εκ έναντι 80 εκ.
Το 1994 το ΑΕΠ της Ελλάδας ήταν 117 δις $ έναντι 130 δις $ της Τουρκίας. Το 2013 ήταν 242 δις $ έναντι 822 δις $.
Ο στρατός της Ελλάδας τώρα αποτελείται από 145.000 άντρες έναντι 520.000 της Τουρκίας.

Οι πληθυσμιακοί και οικονομικοί όροι λοιπόν, έναντι του κύριου γεωπολιτικού μας αντιπάλου έχουν μεταβληθεί ανησυχητικά τις τελευταίες δεκαετίες, εις βάρος της Ελλάδας. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχουμε αρκετούς στρατιώτες, δεν έχουμε επαρκή στρατιωτικό εξοπλισμό, ενώ η εκπαίδευση που παρέχουμε στους στρατεύσιμους θα μπορούσε να είναι πολύ καλύτερή. (Ειδικά αυτό το τελευταίο, είναι μια πολύ μεγάλη συζήτηση, για άλλο άρθρο). Η κατάσταση δε, προβλέπεται να επιδεινωθεί ακόμα περισσότερο τις επόμενες δεκαετίες.

Αυτή η ανατροπή ισχύος γίνεται ήδη αισθητή σε στρατιωτικό σε διπλωματικό επίπεδο. Η Τουρκία έχει πολλαπλασιάσει τις παραβιάσεις στο Αιγαίο, ενώ προβάλει συνεχώς νέες διεκδικήσεις. Παρακαλώ πριν υποτιμήσετε την απειλή, θυμηθείτε ότι η Τουρκία έχει εισβάλει -με τον ένα ή τον άλλο τρόπο- σε τρεις γειτονικές της χώρες (Κύπρος, Συρία, Ιράκ) τις τελευταίες δεκαετίες.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο και με δεδομένη τη συνεχιζόμενη οικονομική μας αδυναμία, βραχυπρόθεσμα έχουμε μόνο μία επιλογή. Να επιδιώξουμε την ενίσχυση των κοινών ευρωπαϊκών θεσμών. Η καλύτερη ασπίδα μας απέναντι στην τουρκική επιθετικότητα, θα είναι μια Ευρώπη με κοινά εξωτερικά σύνορα και κοινό στρατό που θα τα φρουρεί. Αναπάντεχα, η συγκυρία είναι «ευνοϊκή» για αυτό.

Μετά τις πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις και τη προσφυγική κρίση, οι ευρωπαίοι κατανόησαν για πρώτη φορά ίσως, ότι η κατάργηση των εσωτερικών συνόρων, προϋποθέτει αποτελεσματικό έλεγχο των εξωτερικών! Η Ευρώπη λοιπόν αναγκάζεται πλέον να αποφασίσει αν θα αρχίσει να αποδομεί ότι με κόπο χτίζει για δεκαετίες ή αν θα ενισχύσει ακόμα πιο πολύ τους θεσμούς της. Για την ώρα και παρά τις αντίρροπες δυνάμεις σε κάποιες χώρες (Πολωνία, Ουγγαρία, Ελλάδα), η Ευρώπη προχωρά προς την ενοποίηση της.

Πρέπει να πάνε οι γυναίκες στο στρατό;

Μπορούμε είτε να προσεγγίσουμε με ιδεολογικούς όρους το ζήτημα και να απορρίψουμε συλλήβδην το ενδεχόμενο, είτε να επιδείξουμε ρεαλισμό και να εξετάσουμε αν υπάρχουν πρακτικές ανάγκες, που -αργά ή γρήγορα- θα μας υπαγορεύσουν μια τέτοια επιλογή. Η τουλάχιστον θα μας υποχρεώσουν να κάνουμε τη συζήτηση....

Τα δημογραφικά και οικονομικά δεδομένα δείχνουν ότι η Ελλάδα γερνάει και μικραίνει. Αντίθετα η Τουρκία μεγαλώνει. Μεγαλώνει πολύ. Σύντομα θα βρεθούμε στην θέση που βρίσκεται το Ισραήλ για δεκαετίες. Αντιμέτωποι με πολλαπλάσιες δυνάμεις.

Αν η Ευρώπη αργήσει, ή -όπως συμβαίνει συχνά- κάνει μόνο τα μισά βήματα από όσα απαιτούνται, η Ελλάδα θα βρεθεί σε δυσχερή θέση και όλες οι εναλλακτικές θα βρεθούν πάνω στο τραπέζι. Η αύξηση του χρόνου θητείας των ανδρών, είναι αμφίβολο αν θα επαρκεί και η -εθελοντική- στράτευση των γυναικών θα μπορούσε να δώσει λύσεις.

 Δεν θα είναι επιλογή μας, αλλά κάτι που θα μας αναγκάσει η συγκυρία να σκεφτούμε. Συγκυρία που δεν βρίσκεται πολύ μακριά και οπωσδήποτε μέσα στην επόμενη δεκαετία. Το πως ακριβώς μπορεί να γίνει αυτό με την μικρότερη δυνατή αναταραχή και ανατροπή στις ζωές μας, θα το κουβεντιάζουμε τότε, με μεγαλύτερη -ελπίζω- νηφαλιότητα και σοφία.

Μαστίγιο ή καρότο για τους «παραπλανημένους» ψηφοφόρους;

Ξέρετε ποιοι είναι. Κυκλοφορούν στο δρόμο, κάθονται στο ίδιο τραπέζι και πέφτουν συνεχώς από τα σύννεφα! Δεν ήξεραν... Δεν φαντάστηκαν... Περίμεναν να καταργηθεί ο ΕΝΦΙΑ, να αυξηθεί ο βασικός μισθός, να σκιστούν τα μνημόνια...  Να έρθει «η δημοκρατία στην Ευρώπη» και να γυρίσει πίσω η «madam Merkel»... 

Αντ' αυτού εισέπραξαν και εισπράξαμε, νέα ύφεση, ξεπούλημα δημόσιας περιουσίας, διεθνή εξευτελισμό και οπισθοδρόμηση σε ΟΛΟΥΣ τους τομείς. Και αν το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης, ανήκει στην εγκληματική (χωρίς εισαγωγικά) συγκυβέρνηση αριστεράς-ακροδεξιάς, οι πολίτες τι ευθύνη φέρουν; 

Στην αρχή της πρόσφατης προεκλογικής περιόδου, συζήτησα με έναν φίλο, έμπειρο στη πολιτική επικοινωνία, για τη βέλτιστη στρατηγική διαχείρισης των «παραπλανημένων ψηφοφόρων» του ΣΥΡΙΖΑ -ως επί το πλείστον- αλλά και των άλλων αντιμνημονιακών δυνάμεων; 

 Η θέση του φίλου ήταν ότι έπρεπε να αντιμετωπιστούν με κατανόηση και συγκατάβαση. Σε κανέναν δεν αρέσει να του υπενθυμίζουν τα λάθη του, και αυτός που το κάνει σίγουρα δεν κερδίζει συμπάθειες. Επίσης δεν ήταν καθόλου βέβαιο ότι θα αναγνώριζαν το σφάλμα τους και την ζημιά που προκλήθηκε στη χώρα.

Διαφώνησα επειδή θεωρούσα και θεωρώ, ότι αυτό που λείπει περισσότερο από τον δημόσιο λόγο των πολιτικών, είναι η ειλικρίνεια και το σθένος να λένε άβολες αλήθειες. Τακτικά όμως, αναγκάστηκα να συμφωνήσω! 

Σε έναν λαό που έχει γαλουχηθεί με ψευδαισθήσεις μεγαλείου και έχει συνηθίσει για δεκαετίες τις θωπείες και τα γλυκόλογα των πολιτικών, είναι άτοπο να επιχειρήσεις σε 15 προεκλογικές ημέρες, να τα ανατρέψεις όλα και να τον φέρεις προ των ευθυνών του. Τουλάχιστον όχι αν προσδοκάς να έχεις τύχη στις εκλογές. Αναμφίβολα αποκαρδιωτική παραδοχή...

Οι πολίτες είναι συνυπεύθυνοι

Τώρα όμως που έχουμε επιστρέψει σε κάποια -έστω προσωρινή και επίπλαστη- κανονικότητα η συζήτηση πρέπει να γίνει. Οι πολίτες έχουν ευθύνη για την ψήφο τους, όπως έχουν ευθύνη και για τη μη ψήφο τους. Οφείλουν να γνωρίζουν τι ψηφίζουν και τι διακυβεύεται κάθε φορά; Δυστυχώς δεν το πράττουν πάντα και οι αποτυχημένες κυβερνήσεις, τείνουν να γίνουν ο κανόνας στην Ελλάδα.

voting.jpg

Το πρόβλημα είναι ότι σε χώρες όπως τη δική μας, αυτό έχει κόστος (αλλού είναι πιο τυχεροί ).  Είναι τόσο οριακές οι συνθήκες τα τελευταία χρόνια, όπου μας χωρίζουν λίγοι μήνες κακής διακυβέρνησης, από την καταστροφή. Οι Έλληνες λοιπόν που ψήφισαν δύο φορές αυτό το συνονθύλευμα τσαρλατάνων, είναι συνυπεύθυνοι για τη σημερινή κατάσταση. Προφανώς δεν έχουν την ίδια ευθύνη με τους αρχιτέκτονες της καταστροφής Τσίπρα, Βαρουφάκη και Σία, αλλά δεν είναι «αθώοι του αίματος». 

 Σε κάποια φανταστική χώρα, τα μαθήματα από τα λάθη του παρελθόντος θα ήταν αρκετά, ώστε οι πολίτες να κάνουν όλο και πιο σωστές επιλογές. Δυστυχώς στα χρόνια της δανεικής ευμάρειας, κανείς δεν έβρισκε λόγο να ασχολείται με την πολιτική ή έστω να ελέγχει την εξουσία. Όλα ήταν τακτοποιημένα. Έτσι όταν έφτασε ή ύφεση, οι Έλληνες ήταν απροετοίμαστοι για να διαχειριστούν νηφάλια την κατάσταση. 

Πλέον όμως, το -όποιο- περιθώριο κακών επιλογών είχαμε, έχει εξαντληθεί. Ο κ. Τσίπρας ΠΡΕΠΕΙ να είναι, ο τελευταίος κακός πρωθυπουργός. 

Μπορεί να αλλάξει αυτό; 

Δεν είμαι σίγουρος αλλά οφείλουμε να προσπαθήσουμε. Για αρχή ας πούμε, μπορούμε να σταματήσουμε να χαϊδεύουμε τα  αφτιά μας και να πούμε αλήθειες. Μόνο αλήθειες.

Ο λαός δεν είναι σοφός και καμιά φορά «αυτοκτονεί». Το κάναμε το 1920, ίσως το ξανακάναμε το 2015. Θα ξέρουμε σύντομα. 

΄Εχουμε αποτύχει. Έχουμε φαύλους πολιτικούς επειδή η φαυλοκρατία είναι το «πολίτευμα» που προτιμάμε. 
Ήμαστε πολιτικά απαίδευτοι και ψηφίζουμε όποιον λέει τα καλύτερα ψέματα, όχι όποιον ζητάει οδυνηρές αλλά απαραίτητες αλλαγές. 
Το κράτος με τη σημερινή του μορφή, έχει πεθάνει.
Η οικονομία έχει πεθάνει. Είμαστε ένα έθνος που μεγάλωσε και εκπαιδεύτηκε για να εργαστεί στο δημόσιο. Δεν ξέρουμε πως να είμαστε παραγωγικοί. Δεν ξέρουμε να σταθούμε όρθιοι μόνοι μας, χωρίς το κράτος-πατερούλη.
Η άρχουσα τάξη είναι κοντόφθαλμη και μέρος της, επενδύει στην καταστροφή. Έχουμε επιχειρηματίες που ονειρεύονται να γίνουν βασιλιάδες στα ερείπια.
Για πολλά χρόνια θα ζήσουμε φτωχότερα και η ευμάρεια θα επανέλθει μετά από τις μεγάλες δομικές αλλαγές που -θέλοντας και μη- κάποια στιγμή θα κάνουμε και μέσα από σκληρή δουλειά. 

Οι πολίτες πρέπει να εκπαιδευτούν από την αρχή! Αυτό είναι διπλά δύσκολο γιατί ακόμα και η «βιωματική» εκπαίδευση αποτυγχάνει στην Ελλάδα! Δεν διδασκόμαστε από τις αποτυχίες μας, αλλά απλά αναζητούμε τον επόμενο λαϊκιστή ή φασίστα, που θα μας ξανά-πει ότι δεν κάναμε κανένα λάθος και για όλα φταίνε οι άλλοι. 

Πρέπει όμως. Δεν έχουμε εναλλακτική! Πρέπει να μάθουμε να κοιτάζουμε πέρα από την μύτη μας. Το μακροπρόθεσμο συμφέρον μας και όχι το πρόσκαιρο. Να αποδεχτούμε ότι η εργασία, η αξιοκρατία, η αξιολόγηση, η αριστεία, η δικαιοσύνη, είναι κεκτημένα κάθε ανεπτυγμένης κοινωνίας. Να αποκτήσουμε κριτική ικανότητα ώστε να μπορούμε να ξεχωρίζουμε την αλήθεια από το ψέμα. Να μάθουμε να είμαστε παραγωγικοί και δημιουργικοί και καινοτόμοι σε ένα παγκοσμιοποιημένο οικονομικό περιβάλλον. Να «εφεύρουμε» την σύγχρονη Ελλάδα από την αρχή.

Η αντιπολίτευση του Facebook

Είναι οι πολίτες αποτελεσματικότεροι στην αντιπολίτευση από τα κόμματα; 

Λίγα λεπτά μετά την ανακοίνωση του νέου υπουργικού σχήματος, στις 22 Σεπτεμβρίου, τα social media βρίσκονταν σε αναβρασμό. Ο κ. Τσίπρας είχε διορίσει τον ακροδεξιό Δημήτρη Καμμένο, υφυπουργό Μεταφορών! Αμέσως οι χρήστες, με κυριολεκτικά χιλιάδες αναρτήσεις, επισήμαναν τα αντισημιτικά, ρατσιστικά και ομοφοβικά του σχόλια στο twitter, κινητοποίησαν τα κόμματα της αντιπολίτευσης και στελέχη εντός του ΣΥΡΙΖΑ και λίγες ώρες μετά την ορκωμοσία της κυβέρνησης, ο υφυπουργός αναγκάστηκε να παραιτηθεί. Ήταν άλλη μία φορά τους τελευταίους μήνες, που οι πολίτες έκαναν αποτελεσματική αντιπολίτευση στη κυβέρνηση.

Mερικά highlights του βουλευτή:

Στον ΣΥΡΙΖΑ, που στη μετεωρική του πορεία προς την εξουσία, στηρίχθηκε όσο κανένα άλλο κόμμα στα κοινωνικά δίκτυα, έχουν μάθει να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη, ό,τι συμβαίνει στο Facebook και στο Twitter. 

Γνωρίζουν ότι τα social media μπορούν να λειτουργήσουν ως πολλαπλασιαστές του μηνύματος και να το μεταφέρουν στην ευρύτερη κοινωνία πολύ γρηγορότερα από τα κόμματα και τα ΜΜΕ.

Οι πολίτες πιο μπροστά από τα κόμματα

Μια ακόμα δράση που δεικνύει τη δυναμική των κοινωνικών δικτύων, είναι το κίνημα του «Μένουμε Ευρώπη»! Οι πολίτες αυτο-οργανώθηκαν μέσα από τα social media, γέμισαν τις πλατείες και υποχρέωσαν τα κόμματά τους, να ακολουθήσουν. Ήταν ένα κίνημα που στον φιλοευρωπαϊκό-μεταρρυθμιστικό χώρο, είχε χρόνια να εμφανιστεί και παρά την απροθυμία των κομμάτων να πατήσουν πάνω σε αυτό και να οικοδομήσουν μια φιλοευρωπαϊκή συμμαχία, τα θεμέλια που έθεσε είναι ακόμα ορατά. Τα κόμματα από την άλλη, συνεχίζουν να προβληματίζουν με την απουσία τους...

  • Τι είπαν τα κόμματα της αντιπολίτευσης για το τεράστιο σκάνδαλο της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών; Πόσο δυνατά ακούστηκαν;
  • Πόσο ασχολήθηκαν με τις σοβαρότατες καταγγελίες και τα στοιχεία που προσκόμισε ο Γιάννης Πανούσης για τις σχέσεις στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ με τρομοκράτες; Τι παραπάνω χρειάζεται από τις ενδείξεις για ύπαρξη παρακράτους, ώστε να κινητοποιηθούν;
  • Τι γνωρίζουν οι πολίτες για τις προτάσεις των κομμάτων σχετικά με το αλισβερίσι των «ισοδύναμων»; Η μήπως δεν πρότειναν τίποτα; Ποιος ξέρει...

Σε αντίθεση όμως με τα ωσεί παρόντα κόμματα, σε όλες τις παραπάνω πρόσφατες περιπτώσεις, οι χρήστες των social media ήταν εκεί, όχι μονάχα με κριτική και χιουμοριστική διάθεση, αλλά -και- με ενδιαφέρουσες προτάσεις και ιδέες!

Αν αυτά τα παραδείγματα αναδεικνύουν τη δυναμική των πολιτών, ταυτόχρονα φέρνουν στο προσκήνιο την αδυναμία της σημερινής αντιπολίτευσης να ασκήσει επαρκή έλεγχο στην κυβέρνηση και να πείσει τους πολίτες ότι αποτελεί αξιόπιστη εναλλακτική.
Πέρα από μεμονωμένες περιπτώσεις πολιτικών όπως ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Χάρης Θεοχάρης, τα κόμματα είναι αναποτελεσματικά στα αντιπολιτευτικά τους καθήκοντα . Αργούν να αντιδράσουν, έχουν θολό πολιτικό στίγμα, πάσχουν επικοινωνιακά και λειτουργούν ερασιτεχνικά στα κοινωνικά δίκτυα.

Εκ των πραγμάτων προκύπτουν ζητήματα επάρκειας του πολιτικού προσωπικού, αλλά και στελέχωσης των διάφορων κομματικών και βουλευτικών γραφείων. Με ρουσφετολογικές προσλήψεις και παιδιά του κομματικού σωλήνα όχι αντιπολίτευση δεν γίνεται, αλλά ούτε καν εσωκομματικές εκλογές όπως μας έδειξε η πρόσφατη εμπειρία.

Η δημοσιογραφία των πολιτών

Αυτή την ανεπάρκεια έχουν καταφέρει, ως ένα βαθμό, να καλύψουν οι πολίτες. Στις εκλογές-φιάσκο της Νέας Δημοκρατίας, Κυριακή πρωί και ενώ ακόμα ήταν ασαφές αν θα γίνουν, στα social media ήταν ήδη γνωστά τα στοιχεία της εταιρίας που είχε αναλάβει τη διαδικασία. Έγινε γνωστή η σχέση της με τη ΝΔ και το «Μαξίμου του κ. Σαμαρά», το ανύπαρκτο site, ενώ κάποιοι στη Γλυφάδα, πήγαν στα γραφεία της, για να ανακαλύψουν ότι δεν υπάρχουν! Οι δημοσιογράφοι ακολούθησαν και δεν ήταν η πρώτη φορά.. Είναι συνήθη πρακτική πια, τα ενημερωτικά portal να αναμεταδίδουν ειδήσεις, που οι χρήστες έχουν ήδη δημοσιεύσει στο twitter ή το facebook.

(Aπαραίτητη προϋπόθεση βέβαια, να διασταυρώνουν τις ειδήσεις, διαφορετικά κινδυνεύουν να δείχνουν την Ακρόπολη... πολύχρωμη!)
Η Ακροπολη στα χρωματα τησ γαλλικης σημαιας, όπωσ υπηρξε μονο στη φαντασια χρηστων του τwitter

Η Ακροπολη στα χρωματα τησ γαλλικης σημαιας, όπωσ υπηρξε μονο στη φαντασια χρηστων του τwitter

 Oι πολίτες πλέον δεν είναι μόνο δέκτες του μηνύματος, αλλά και πομποί. Η δημοσίευση ειδήσεων και πληροφοριών είναι εύκολη υπόθεση, ενώ η επιρροή του κάθε απλού χρήστη, είναι πολλαπλάσια αυτής που είχε μερικά χρόνια πριν.

΄Ετσι στην κακή τωρινή συγκυρία, με τη ΝΔ βυθισμένη στην εσωστρέφεια και το ΠΑΣΟΚ και το Ποτάμι, πολύ μικρά για να ακουστούν δυνατά, το βάρος της αντιπολίτευσης πέφτει στους πολίτες! Είναι κάτι που το βλέπεις καθημερινά πλέον στο διαδίκτυο και αρκετοί το κάνουν όλο και πιο συνειδητά. Και ενώ σίγουρα είναι απογοητευτική η εικόνα των κομμάτων, η συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων πολιτών στην πολιτική διαδικασία μόνο θετική μπορεί να είναι.

Τα φιλοευρωπαϊκά κόμματα πρέπει να το καταλάβουν αυτό. Χρειάζεται αφενός να καλύψουν τάχιστα την ανεπάρκειά τους και να θέσουν τη δική τους ατζέντα και αφετέρου να αναπτύξουν δομές συνεργασίας και να αξιοποιήσουν τους πολίτες που, εν τη απουσία τους, έχουν αναλάβει -de facto- το καθήκον της αντιπολίτευσης

Πρέπει να πάει στον πόλεμο η Ευρώπη;

Γράφει ο Μακιαβέλι στον Ηγεμόνα:
«Δεν πρέπει να αφήνεις να χρονίζει ένα πρόβλημα προκειμένου να αποφύγεις έναν πόλεμο, γιατί, έτσι, και τον πόλεμο τελικά δεν θα αποφύγεις και το πρόβλημα θα σε έχει αποδυναμώσει μέχρι να φτάσει η ώρα που θα ξεκινήσει ο πόλεμος.»

Κατά βάθος όλοι ξέρουμε τι πρέπει να γίνει. Η Ευρώπη της δημοκρατίας και της ελευθερίας έχει ξαναβρεθεί απέναντι στον ολοκληρωτισμό πριν 80 χρόνια. Όσες προσπάθειες όμως και αν έγιναν για να αποφευχθεί το αιματοκύλισμα, ο μόνος τρόπος για να νικηθεί ο ναζισμός και ο φασισμός, ήταν ο -εξίσου ολοκληρωτικός- πόλεμος.

Η Ευρώπη της δικής μας εποχής, για κάμποσα χρόνια προσποιείτο πως δεν βλέπει το πρόβλημα και έλπιζε ότι αυτό θα λυθεί με τρόπο μαγικό, χωρίς να χρειαστεί να εμπλακεί σε πόλεμο με τους φανατικούς ισλαμιστές. Τελικά η βαρβαρότητα ήρθε στις πόλεις μας και αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζουμε τη μεγαλύτερη πρόκληση από τον τελευταίο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η απειλή αφορά τις αξίες και τον τρόπο ζωής μας. Την ελευθερία και τις ανοιχτές και ανεκτικές μας κοινωνίες. Καλούμαστε να επιλέξουμε όχι αν, αλλά πώς, θα τις υπερασπιστούμε!

Μπορούμε να αποφύγουμε τον πόλεμο; 

Ο πόλεμος είναι μία μόνο από τις επιλογές. Αντ' αυτού μπορούμε να στρατικοποιήσουμε τις πόλεις μας, να υψώσουμε φράχτες στα σύνορα μας και να περιορίσουμε ελευθερίες και δικαιώματα. Έτσι -ίσως- καταφέρουμε να νιώσουμε ασφαλέστεροι. Όμως θα έχουμε ηττηθεί ιδεολογικά και θα έχουμε ενδώσει στο φόβο. Οι βάρβαροι θα έχουν νικήσει.

Νικητές θα είναι ακόμα και διάφοροι ρατσιστές, ναζιστές και μισαλλόδοξοι που για χρόνια ονειρεύονται μια ανελεύθερη ξενοφοβική Ευρώπη. Οι φοβισμένοι και οργισμένοι πολίτες, συνήθως έχουν ευήκοα ώτα σε ακραίες λύσεις και ιδεολογίες...
Αυτό θέλουμε από την Ευρώπη μας;

Όλοι ξέρουμε ποια είναι η λύση. Υπήρχε πάντα στο τραπέζι. Η βαρβαρότητα δεν αντιμετωπίζεται με ημίμετρα. Η Ευρώπη δεν μπορεί πάντα να "αγοράζει" με χρήματα την ησυχία της και αν θέλει να προστατέψει τον πολιτισμό της, αργά ή γρήγορα θα αναγκαστεί να πολεμήσει. Δυστυχώς αυτός είναι ένας πόλεμος που δεν μπορούμε να αποφύγουμε. Είναι αναγκαία η συγκρότηση διεθνούς συμμαχίας -με απαραίτητη συμμετοχή μουσουλμανικών κρατών- και η χερσαία επέμβαση εναντίον του ISIS μέχρι την ολική καταστροφή του. 

Σίγουρα πολλοί θα διαφωνήσουν και θα αναφερθούν στις -ουκ ολίγες- αποτυχημένες ανά τον κόσμο επεμβάσεις της δύσης. Αυτή τη φορά όμως είναι διαφορετικά. Ή θα περιορίσουμε τις ελευθερίες μας και θα αλλάξουμε τον τρόπο ζωής μας, ή θα αναμετρηθούμε με το τέρας.

Η Μασσαλιώτιδα

Τι θα γίνει με τους πρόσφυγες;

Αναμφίβολα τα πρώτα θύματα τις νέας κατάστασης θα είναι οι πρόσφυγες, όμως η Ευρώπη πρέπει να πάρει γενναίες αποφάσεις. Οι προσφυγικές ροές δεν πρόκειται να ανακοπούν, και το κλείσιμο των συνόρων ή η ακύρωση των αποφάσεων για μετεγκατάσταση, μόνο περισσότερο θάνατο και δυστυχία θα φέρουν.

Είναι η στιγμή να σκεφτούμε έξυπνα και να καταλάβουμε ότι -μακροπρόθεσμα- χρειαζόμαστε τους πρόσφυγες!  

Χρειαζόμαστε τη δίψα τους για ζωή και ελευθερία. Η Ευρώπη γερνάει και σε μερικά χρόνια θα είναι αδύνατο να διατηρήσει την ευμάρεια που απολαμβάνει για δεκαετίες. Πρέπει να τους υποδεχτούμε οργανωμένα, να τους ενσωματώσουμε αποτελεσματικά και να τους κάνουμε κοινωνούς του κοινού ευρωπαϊκού μέλλοντος.
 

ΥΓ. Η Ελλάδα 

Μικρή και χρεοκοπημένη χώρα στο σταυροδρόμι των εξελίξεων και θύμα της συγκυρίας. Αυτό είναι η Ελλάδα, που έχει την επιπρόσθετη ατυχία να διαθέτει μια ανίκανη και επικίνδυνη κυβέρνηση που απειλούσε να στείλει τζιχαντιστές στην Ευρώπη! Οι ισορροπίες είναι λεπτές. 500.000 χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες βρίσκονται ήδη στο έδαφος μας και είναι αμφίβολο αν θα συνεχίσουν το ταξίδι τους. Μια -αληθινή αυτή τη φορά- ανθρωπιστική κρίση, ελλοχεύει και μάλιστα μέσα στους χειρότερους μήνες της κρίσης. Η χώρα θα χρειαστεί διεθνή στήριξη για να αντέξει και αποφασιστικούς χειρισμούς, ειδικά στο θέμα των σχέσεων με την Τουρκία και όσα κάνει -η δεν κάνει- για να συγκρατήσει τις προσφυγικές ροές.

Ένα είναι βέβαιο, ο κόσμος όπως τον ξέρουμε τελείωσε...

Αλέξης Τσίπρας, όπως George Bush

Πως οι ΗΠΑ επιβίωσαν, παρότι είχαν πρόεδρο τον Bush και γιατί είναι αμφίβολο αν θα τα καταφέρει η Ελλάδα.

Gothenburg, Sweden, 14/6/2001

Gothenburg, Sweden, 14/6/2001

Στη Wikipedia υπάρχει το λήμμα Bushism και είναι ακριβώς αυτό που φαντάζεστε! Είναι αφιερωμένο στην «αντισυμβατική» χρήση της γλώσσας, από τον πρόεδρο Bush τον νεότερο και τις πολλές «ελαφρότητες», που κατά καιρούς έχει πει. Για τον Αλέξη Τσίπρα δεν υπάρχει -ακόμα- αντίστοιχο λήμμα, αλλά ο πρωθυπουργός κάνει φιλότιμες προσπάθειες για να αποκτήσει.

Ο George

Ο George W. Bush, είναι -κατά γενική ομολογία- ο χειρότερος πρόεδρος στην πρόσφατη ιστορία των ΗΠΑ. Είπε ψέματα άπειρες φορές, καταπάτησε το διεθνές δίκαιο, αύξησε τις ανισότητες στη χώρα του, επέτρεψε την ασυδοσία των μεγάλων εταιριών και άφησε φεύγοντας ένα κόσμο ασταθή και την χώρα του σε ύφεση.  Πέρα από αυτά, έγινε διάσημος και για τις γκάφες του. Έκανε συχνά εκφραστικά λάθη, έλεγε ανοησίες, χρησιμοποιούσε λέξεις δικής του επινόησης, μπέρδευε χώρες και πρόσωπα, ενώ πολλές φορές, σε έκανε να διερωτάσαι για τη διανοητική του ικανότητα.

Μερικές ξεχωριστές στιγμές:

««Είχα την τιμή να σφίξω το χέρι ενός γενναίου Ιρακινού πολίτη, που του έχει κόψει το χέρι ο Sadam Housein» 25/5/2004
«Ένα από τα σπουδαία πράγματα με τα βιβλία είναι ότι, μερικές φορές, έχουν φανταστικές εικόνες» (Ο Bush είχε παραδεχτεί δημόσια, ότι δεν διάβαζε βιβλία)
Σε κάποια εκδήλωση, μία μητέρα με τρία παιδιά, του είπε ότι κάνει τρεις δουλειές για να τα φέρει βόλτα. Τότε, ο πρόεδρος της απάντησε γεμάτος ενθουσιασμό:
«Κάνεις τρεις δουλειές; Μόνο στην Αμερική συμβαίνουν αυτά! Είναι φανταστικό αυτό που κάνεις!» Ακούστε εδώ το ηχητικό.
«Έχετε και εσείς μαύρους;» Απευθυνόμενος στον τότε πρόεδρο της Bραζιλίας Cardoso, Washington, 8/11/2001
«They misunderestimated me» (Αμετάφραστο!) Arcanso, 6/11/2000

Μπορείτε να δείτε μία λίστα με 50 από τις πιο «ενδιαφέρουσες» δηλώσεις του George Bush, εδώ.

O Aλέξης

Μυτιλήνη ή Λεσβοσ, 5/11/2015

Μυτιλήνη ή Λεσβοσ, 5/11/2015

Η περίπτωση του πρωθυπουργού έχει πολλές ομοιότητες με αυτήν του George Βush, ενώ -και- οι δικές του τοποθετήσεις προκαλούν θυμηδία. Οι πρώτοι μήνες τις θητείας του ήταν καταστροφικοί ενώ όταν ανοίγει το στόμα του... Πότε βλέπει διπλή τη Λέσβο, πότε μπερδεύει τη Ναόμι Κάμπελ με τη Ναόμι Κλάιν και πότε περιφέρει τα ελλιπέστατα αγγλικά του, σε διεθνή forum.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε μία μόνο εμφάνιση στη Βουλή, στις 30/10/2015, πρόλαβε να πει:

1. Ότι το ευρωπαϊκό όραμα ξεκίνησε το 1989 (το σωστό είναι 1957 με τις συνθήκες της Ρώμης και πιθανότατα το συγχέει με την πτώση του τείχους του Βερολίνου)
2. Απευθυνόμενος στον κ. Κουμουτσάκο «δεν κάναμε δηλώσεις που εκτίθουν τη χώρα» Δείτε εδώ στο 13.40
3.«Είναι σε όλους μας συμπαθή τα νεκρά παιδιά και μας προκαλούν θλίψη, αλλά τα άλλα προσφυγόπουλα που ζουν, δεν είναι συμπαθή!» 30/10/2015

Δείτε το απόσπασμα στο 4:10

Καμιά φορά λοιπόν, η συγκυρία και η κακοτυχία, φέρνει στην ηγεσία των κρατών ηγέτες όπου η μόρφωση, ο καλός χειρισμός της γλώσσας και η ευρυμάθεια δεν είναι μέσα στα προτερήματά τους. Αυτό μπορεί να συμβεί τόσο σε μεγάλες και κραταιές χώρες, όσο και σε μικρές, στα πρόθυρα της καταστροφής. Αυτοί οι ηγέτες καταφέρνουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, να εκμαιεύσουν τη λαϊκή ψήφο και να αναρριχηθούν στην εξουσία.

Όταν όμως έρχεται η ώρα να κυβερνήσουν, κατά κανόνα τα βρίσκουν σκούρα. Δε μπορούν να διαχειριστούν σύνθετες καταστάσεις, δεν αντιλαμβάνονται τους πολύπλοκους οικονομικούς, κοινωνικούς και διεθνείς μηχανισμούς, είναι αργοί στις αντιδράσεις τους και όταν τελικά δρουν, προκαλούν περισσότερα προβλήματα από όσα διευθετούν.
 

Γιατί η Αμερική μπορεί να αντέξει έναν ανεπαρκή πρόεδρο

Ενώ λοιπόν κακοί ηγέτες μπορεί να εκλεγούν παντού οι συνέπειες δεν είναι ανάλογες για όλες τις χώρες. Η Αμερική μπορεί να απορροφήσει σχετικά ανώδυνα μια κακή προεδρεία, ενώ για την Ελλάδα δεν είναι το ίδιο εύκολο. Αυτό συμβαίνει για τρεις -κυρίως- λόγους:

  1. Το πολιτικό σύστημα
  2. ο πληθυσμός
  3. η διοικητική δομή του κράτους

Στις ΗΠΑ κάθε απόφαση του προέδρου -πλην ελαχίστων- πριν εφαρμοστεί πρέπει να πάρει την έγκριση του Κογκρέσου για να γίνει νόμος του κράτους. Εκεί υπάρχουν 535 βουλευτές και γερουσιαστές από τους κανείς δεν εξαρτά την εκλογή ή την παραμονή του στο κόμμα του, από τον πρόεδρο! Ακόμα και αν βρίσκονται στο ίδιο κόμμα, δεν βρίσκονται υπό τον έλεγχό του. Έτσι οι αποφάσεις του προέδρου πάντα περνούν από το φίλτρο μιας ουσιαστικά ανεξάρτητης βουλής. 

Ακόμα σε ένα κράτος 330 εκ. είναι σχετικά εύκολο να βρεθούν μερικές δεκάδες χιλιάδες ικανοί πολίτες, για να στελεχώσουν τις θέσεις ευθύνης του κρατικού μηχανισμού.
Ακολούθως, αυτός ο μηχανισμός, αποφασίζει και δρα με σχετική αυτονομία από την κεντρική εξουσία και αυτό αφορά ακόμα και σημαντικά ζητήματα, όπως η άμυνα και η εξωτερική πολιτική. Έτσι, όσο ανεπαρκής και αν είναι ο πρόεδρος, το κόστος μπορεί να περιοριστεί.

Ως «bonus» για τις πολυπληθείς χώρες, οι πιθανότητες μετά από έναν Bush να εκλεγεί ένας Obama, είναι αρκετά αυξημένες.

Γιατί η Ελλάδα δεν μπορεί

Στην Ελλάδα δυστυχώς, δεν έχουμε τίποτα από αυτά. Είμαστε μια μικρή χώρα και οι Βενιζέλοι (οι Λευτέρηδες) σπανίζουν. Αντίστοιχα, η κρατική μηχανή λειτουργεί τόσο συγκεντρωτικά, ώστε οι παραμικρές αναταράξεις στην κορυφή, είναι δυνατό να προκαλέσουν χάος. Ένας και μόνο κακός πρωθυπουργός αρκεί για να φέρει την καταστροφή.

Αν όμως δεν πρόκειται ποτέ να αποκτήσουμε την πολυτέλεια να αναδεικνύουμε συχνά ικανούς ηγέτες, μπορούμε τουλάχιστον, να αναδιαρθρώσουμε το κράτος ώστε να λειτουργεί αποτελεσματικά και ανεξάρτητα από τις πολιτικές εξελίξεις. Αυτό βέβαια απαιτεί μια σειρά από υπερβάσεις, τις οποίες το πολιτικό προσωπικό έχει αποδειχθεί επανειλημμένα ανίκανο να κάνει, καίτοι η κοινωνία είναι πλέον ώριμη να τις δεχτεί.
Μέχρι τότε, ας ευχηθούμε η διακυβέρνηση Τσίπρα να προκαλέσει τη μικρότερη δυνατή ζημιά.
 

Αν βρήκατε ενδιαφέρον αυτό το άρθρο μπορείτε να το μοιραστείτε στα social media ενώ αν θέλετε να λαμβάνετε ενημερώσεις για τα επόμενα, μπορείτε να γραφτείτε στο newsletter.

Μια χώρα στο όριο

Ο δημοφιλέστερος δημοσιογράφος της χώρας (Χατζηνικολάου) που ανοίγει ένα θέμα εκ του μη όντoς (Γενοκτονία των Ποντίων),ακριβώς για να εκμαιεύσει την απάντηση που πήρε. Για ποιο λόγο; Για το χάος που ακολούθησε ή για να αποπροσανατολίσει τη συζήτηση;

Ένας υπουργός που δεν έχει συναίσθηση της θέσης του και γίνεται πρωτοσέλιδο σε τουρκικές εφημερίδες.

Οι πολίτες που δεν ξεσηκώνονται για τη λαίλαπα που διαλύει τις ζωές τους και κάθε μέρα εγκαθιδρύει καθεστώς, αλλά αντιδρούν για τον ορισμό της γενοκτονίας και της εθνοκάθαρσης!

Οι Πόντιοι που οργανώνουν πορεία και όταν βλέπουν τους ΝΑΖΙ μέσα στις γραμμές τους, δεν τους πετάνε εξω, αλλά ανέχονται τη καπηλεία και περπατάνε δίπλα-δίπλα!

Η δικαιοσύνη που αφήνει τους φασίστες να δρουν -ξανά-ανενόχλητοι και να νιώθουν πως έχουν ασυλία.

Οι αστυνομικοί που στέκονται θεατές όταν οι φασίστες χτυπούν πολίτες και δεν συλλαμβάνουν κανένα! Νιώθουν άβολα να συλλάβουν Χρυσαυγίτη, ή έχουν εντολές να είναι «διακριτικοί»;

Ο Μεϊμαράκης και από κοντά η ανεκδιήγητη Γεννήματα, που μαζί με την καταδίκη της επίθεσης, λένε, μέσες-άκρες, ότι κακώς χτυπήθηκε ο Κουμουτσάκος και αυτός που φταίει είναι ο Φίλης! Μήπως να δείρουν αυτόν οι Χρυσαυγίτες;

Η πολιτεία που είναι ανίκανη να προστατέψει τη δημοκρατία.
Αλλά ποιος θα το κάνει; Ο αμόρφωτος, ψεύτης, λαϊκιστής που παριστάνει τον πρωθυπουργό ή το συνονθύλευμα των ιδεοληπτικών, αφελών και απατεώνων που τον συντροφεύει;

ΑΥΤΟΙ είναι που εξέθρεψαν τη βία και το μίσος. Αυτοί υπονόμευαν την εθνική προσπάθεια και ΑΥΤΟΙ προσέφεραν κάλυψη στους «αγανακτισμένους πολίτες», πολύ πριν έρθουν στο προσκήνιο οι φασίστες.

Αυτοί, θα πουλήσουν και την μάνα τους για να μείνουν στην εξουσία.

Και όλα αυτά με την ολοκληρωτική κατάρρευση να είναι υπόθεση μηνών ή εβδομάδων…

Ναι, η τεχνολογία αλλάζει εντελώς τον τρόπο που επικοινωνούμε. Συνήθισέ το!

Ήταν ωραίος ο αναλογικός κόσμος, αλλά έχει περάσει ανεπιστρεπτί.

image.jpg

Τον τελευταίο καιρό, συναντώ σχεδόν καθημερινά, αναφορές σε άρθρα ή τηλεοπτικές εκπομπές, που περιγράφουν -μέσες άκρες- πόσο κακό κάνει στην ανθρώπινη επικοινωνία η τεχνολογία, τα social media και oι κινητές συσκευές. Πόσο λιγότερο συζητούν οι οικογένειες μεταξύ τους και πως στις παρέες πλέον όλοι ασχολούνται με τα κινητά τους. Αρκετά συχνά επίσης, παρουσιάζονται διάφορες έρευνες που συσχετίζουν την τεχνολογία με την αύξηση της παχυσαρκίας ή με άλλα χρόνια προβλήματα υγείας... 

Ακόμα στην Ελλάδα -και αλλού υποθέτω- συχνά πυκνά εμφανίζονται περιπτώσεις νεο-λουδισμού. Το λεωφορείο χωρίς οδηγό στα Τρίκαλα περιγράφεται ως «σατανικό ρομπότ» και ο 15χρονος από την Καβάλα που κατασκεύασε -κανονικό αυτή τη φορά- ρομπότ, επικρίνεται επειδή «φροντίζει οι συνομήλικοί του, να μην έχουν μέλλον»! 

Δεν ξέρω πόσοι ασπάζεστε αντίστοιχους προβληματισμούς, αλλά καλά θα κάνετε να τους ξεπεράσετε! Είναι γλυκιά η νοσταλγία των παιδικών μας χρόνων, «τότε που παίζαμε στις αλάνες», αλλά ο κόσμος εξελίσσεται και δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα για να τον σταματήσετε.
 

Και είμαστε ακόμα στην αρχή...

Εταιρίες, όπως οι Microsoft με τα Ηοlonens και η Facebook με την Οculus, έχουν επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια στην εικονική πραγματικότητα. Σύντομα θα επικοινωνούμε και θα εργαζόμαστε μέσα σε ένα τρισδιάστατο εικονικό κόσμο.

 Η μέρα που θα κυκλοφορούμε με μια συσκευή προσαρμοσμένη στο κεφάλι μας δεν είναι πολύ μακριά.

Δείτε για παράδειγμα, αυτή την εκπληκτική, επίδειξη «mixed reality» από την Microsoft. Δεν είναι κάποιο ερευνητικό project, είναι προϊόν που έρθει στην αγορά σε μερικούς μήνες!

Κατανοώ τους προβληματισμούς που αναπτύσσονται. Δεν είναι πάντα εύκολο να προσαρμόζεσαι στην αλλαγή ούτε είναι όλοι διατεθειμένοι να υιοθετήσουν και ένα προσαρμοστούν σε ένα χώρο κοινωνικής αλληλεπίδρασης με εντελώς καινούργια χαρακτηριστικά. Όμως, ο κόσμος δεν πρόκειται να επιστρέψει στο 1992 για να νιώθουμε άνετα οι μεγαλύτεροι.

Και δεν αλλάζει μόνο ο τρόπος που συζητάμε ή διασκεδάζουμε. Οι νέοι τρόποι επικοινωνίας αλλάζουν ταχύτατα και τον τρόπο που εργαζόμαστε. Ήδη για παράδειγμα, η ικανότητα ενός εργαζόμενου να επικοινωνεί και να διευθετεί ζητήματα με σύντομα γραπτά μηνύματα αντί με χρονοβόρες τηλεφωνικές συνδιαλέξεις, αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε κάποιους χώρους εργασίας.

Μπορεί επίσης να έχει περιοριστεί η διαπροσωπική επικοινωνία, αλλά επουδενί δε συμβαίνει το ίδιο με την επικοινωνία συνολικά. Για την ακρίβεια, ποτέ ο κόσμος και οι άνθρωποι δεν ήταν τόσο κοντά μεταξύ τους και ποτέ άλλοτε δεν συζητούσαν τόσο πολύ. Κάθε μέρα αλληλεπιδρούμε στα κοινωνικά δίκτυα με δεκάδες ή εκατοντάδες ανθρώπους. Είναι αστείο να μιλάμε για κοινωνική απομόνωση. Ο όγκος δε της πληροφορίας που αναρτάται στο διαδίκτυο, είναι ασύλληπτος! 

Κάθε 2 ήμερες, παράγουμε τόσα δεδομένα, όσα παρήγαγε η ανθρωπότητα από την αρχή του πολιτισμού μέχρι το 2003.

 Η διαφορά είναι ότι αντί να συζητάμε -αποκλειστικά- με όποιον τυγχάνει να βρίσκεται κοντά τους -στο σπίτι, στο εστιατόριο ή στο τρένο- συνομιλούμε με όποιον επιθυμούμε, ανεξάρτητα από το αν βρίσκεται στην άλλη άκρη της πόλης, ή στην άλλη άκρη του πλανήτη.

Facebook, Oculus  

Facebook, Oculus  

Αναμφίβολα βέβαια οι γονείς πρέπει να μπορούν να περιορίσουν και να ελέγξουν την αλόγιστη χρήση των κινητών συσκευών. Όταν είσαι 15 χρόνων, ο κόσμος είναι αρκετά περίπλοκος από μόνος του και περιπτώσεις σαν την Αυστραλή έφηβο που είδαμε προ ημερών στα δελτία ειδήσεων, δείχνουν που μπορούν να φτάσουν τα πράγματα αν ξεφύγουν λίγο... Καλά, αν ξεφύγουν πολύ!  Τότε βέβαια οι γονείς θα πρέπει να υποκαταστήσουν την online επικοινωνία με διά ζώσης και την τελευταία φορά που κοίταξα, οι «μεγάλοι» ήταν εξίσου απορροφημένοι στα κινητά τους.

Ταυτόχρονα όμως, ακόμα και αν μοιάζει αντιφατικό, για λόγους που ήδη προανέφερα πρέπει να ενθαρρύνουν την έξυπνη χρήση της τεχνολογίας. Είναι ο καλύτερος τρόπος για να προετοιμάσουν τα παιδιά τους για την κοινωνία στην οποία θα ζήσουν και θα εργαστούν.

Συνοψίζω. Ο κόσμος δεν γυρίζει πίσω. Η τεχνολογία δεν καταστρέφει τις ζωές μας, ούτε μας απομονώνει από τον κόσμο. Μην υποκρίνεστε και μην προσπαθείτε να πείσετε τον εαυτό σας ότι ο κόσμος ήταν καλύτερος πριν την τεχνολογική επανάσταση. Δεν ήταν!  Τώρα είναι. 
Αποδεχθείτε την αλλαγή και προσαρμοστείτε όσο καλύτερα γίνεται! Είναι το μόνο που μπορείτε να κάνετε. 

 

Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, μοιραστείτε το στα social media. Aν θέλετε να λάβετε τα επόμενα στο inbox, γραφτείτε στο newsletter.